Asten schiet dieper in het rood: nieuwe raad moet meteen flink aan de bak

ASTEN - Kopzorgen in het gemeentehuis. Werd afgelopen november nog een tekort van een half miljoen euro in 2027 verwacht, inmiddels is daar zo’n 1,2 miljoen euro bijgekomen. De gemeente heeft nu vijf maanden om een gat van 8,5 ton te dichten, wil het een sluitende begroting kunnen overleggen. De nieuwe gemeenteraad mag kortom meteen flink aan de bak.

door Maarten Driessen

“Het is schier onmogelijk om vier jaar vooruit te plannen”, verzucht Leon van de Moosdijk. De wethouder Financiën wordt, evenals zijn collega’s binnen het college van B en W, moe van de maar voortdurende onduidelijkheid vanuit het Rijk. 

Asten is namelijk een van de gemeenten die recht hebben op méér geld vanuit het gemeentefonds, maar dat, tot grote frustratie, vooralsnog niet krijgen. De herverdeling van dat fonds is inmiddels namelijk tot 2029 uitgesteld. Asten loopt daarmee jaarlijks tonnen en op termijn meer dan een miljoen mis.

Dat is één kant van het verhaal. Want ook zonder de Haagse perikelen zou Asten voor een enorme uitdaging staan. De cijfers schieten namelijk nog verder in het rood, zo bleek vrijdagochtend tijdens een presentatie van de kadernota, de opmars naar de begroting van volgend jaar. 

‘We zijn een klokkendorp, dus de beiaardier blijft’

Afgelopen november nog werd voor het jaar 2027 een tekort van 5,5 ton geschetst, maar inmiddels is dat bedrag opgelopen tot 1,7 miljoen euro. Een patroon dat zich in de jaren die volgen herhaalt: in 2030 zou Asten met een gat van een half miljoen moeten dealen, maar dat is intussen zelfs meer dan drie miljoen euro geworden. 

Grofweg de helft van die tekorten is terug te leiden naar de niet doorgevoerde herverdeling van het gemeentefonds. Maar er speelt meer. Zo blijken eerder ingezette bezuinigingen niet altijd het gewenste bedrag op te leveren. Voor behoud van beiaardier Rosemarie Seuntiëns is bijvoorbeeld geen subsidie gevonden, zoals wél was gepland, maar Van de Moosdijk benadrukt direct: “We zijn een klokkendorp, dus de beiaardier blijft.”

Eigen zorgenkindjes

Daarnaast nemen partnerpartijen een steeds grotere hap uit de begroting. Wat te denken van de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost, die vorig jaar aan de noodbel trok. De organisatie krijgt eveneens Haagse bezuinigingen voor de kiezen en vond het afgelopen decennium weinig steun in de regio. Om haar werk te kunnen blijven doen is daarom een inhaalslag nodig. Asten bijvoorbeeld moet jaarlijks zo’n twee ton extra gaan bijleggen.

Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost, waar de brandweer onder valt, heeft meer budget nodig. (Foto: Harrie Grijseels/112Nieuwsonline.nl)

Tel daarbij op dat de gemeente stevig in haar voorzieningenniveau heeft geïnvesteerd, inclusief een fors prijskaartje, waarvan de gevolgen zich nu laten voelen. En Asten heeft zo haar eigen zorgenkindjes, zoals gemeenschapshuis ‘t Kwartier. Het dorpsonderkomen is verliesgevend en daarom wordt de subsidie - bij goedkeuring van de gemeenteraad - vanaf volgend jaar van 113.000 euro naar 223.000 euro verhoogd.

Links- of rechtsom

Alle inspanningen ten spijt is Asten zo nog mijlenver van een gunstig financieel plaatje verwijderd. De eerste opdracht luidt: de begroting van 2027 sluitend maken. Dat de jaren 2028 tot en met 2030 voorlopig in het rood blijven steken, dat lijkt een gegeven, maar 2027 zelf móét links- of rechtsom worden rondgebreid. 

En dus kan de nieuwe gemeenteraad flink aan de bak. Deze heeft welgeteld vijf maanden om zo’n 8,5 ton aan bezuinigingen door te voeren en dat met het zomerreces pal voor de deur. Voor het restant van het te verwachten tekort boort het college van B en W de gemeentelijke reserves aan.

De nieuwe gemeenteraad van Asten. (Foto: Niek van de Vondervoort)

Een monsterklus, vooral pijnlijk ook. Maar waar het college een belangrijke rol voor de raad ziet weggelegd, wil het deze zeker niet aan haar lot overlaten. Van de Moosdijk: “We verwachten van de raad niet dé oplossing, maar wel richtinggevende uitspraken. We willen nu bewust het probleem laten zien, zodat we alle gevoelens daarover kunnen meenemen. Maar we nemen als college onze verantwoordelijkheid.”

Hogere OZB?

Waar de pijn straks precies zit, blijft dus even afwachten. Geen bezuiniging wordt echter op voorhand al uitgesloten, óók verhoging van de onroerendezaakbelasting (OZB) niet. Die werd vorig jaar al met maar liefst twintig procent opgevoerd. “We zitten dus echt al aan de hoge kant. De vraag is hoeveel meer je die nog kunt verhogen zonder dat er grote protesten komen. Je kunt niet aan een knop blíjven draaien.”

Het college wil beiaardier Rosemarie Seuntiëns sowieso voor Asten behouden. (Foto: Ida van Boekel)

Zo regent het zowel bij het Rijk - waar ook naarstig naar geld wordt gezocht - als bij veel gemeenten rode vlaggen. Wellicht voortekenen van een welvaartsstaat in verval. Maar juist daarom moet nog eens extra worden bekeken wat inwoners zélf kunnen, zo benadrukt Van de Moosdijk. “We bekijken continu: wat kan een dorp zelf? Dat is de kracht van de samenleving, die willen we aanboren.” Ofwel: de rol van vrijwilligers wordt alleen maar belangrijker.