‘Handen en voeten aan Brabants leenrecht’

ASTEN – Een zoektocht naar zijn voorvaders bracht hem onder meer naar Asten. Een dorp met een rijke historie, zo ontdekte Peter Slegers, die besloot wat langer te blijven rondhangen. Hij verdiepte zich in het Brabants leenrecht met het klokkendorp in het bijzonder. Het leverde hem afgelopen vrijdag de titel ‘doctor in de rechtsgeleerdheid’ op.

door Maarten Driessen

Het leenrecht kende zijn gloriejaren rond 1100 maar was daarna nog eeuwenlang in gebruik. Een veelal onbeschreven bladzijde geschiedenis. Het principe in onze regio in een notendop: het Hertogdom Brabant kende een zogenaamde feodale structuur met helemaal bovenaan de hertog zelf, die grond en rechten in leen gaf aan vazallen, ofwel leenmannen. 

“De klassieke auteurs die zich erin verdiepten, richtten zich met name op de periode van 1100 tot 1200. Daarna is er eigenlijk niet meer naar gekeken”, zegt Slegers, woonachtig in Nederweert. Daarbij zag hij volop verschillen. “Wat deze auteurs over het leenrecht beweerden, was in Brabant en in Asten heel anders.”

Eenmaal aan het grasduinen door de Astense archieven ontdekte hij een schat aan informatie. Weliswaar al met pensioen besloot hij als wetenschappelijk onderzoeker weer een studie aan te gaan. “Ik vond het zó interessant, dat ik er werk van wilde maken.”

Onder begeleiding van professoren van de Tilburg University waagde Slegers zich aan een onderzoek van maar liefst tien jaar, dat uiteindelijk resulteerde in het proefschrift ‘Grond, geld en gezag – heren en vrouwen van Asten’. Daarin richt hij zich op de periode 1200 tot 1800. Afgelopen vrijdag wist hij zijn werk met succes te verdedigen, waardoor Slegers zich nu officieel doctor mag noemen.

Kasteel Asten

Slegers is tevens voorzitter van Stichting Behoud Kasteelerfgoed Asten (SBKA), die onder meer de ruïne van Kasteel Asten beheert. Dit was het absolute epicentrum van de heerlijkheid – van hieruit werd door of namens de heer of vrouw van Asten het dorp bestuurd. 

Zijn werk voegt zo vooral wat toe aan de lokale geschiedschrijving. “Ik heb het gebruik van het Brabants leenrecht handen en voeten gegeven. Voor de wetenschap is dit denk ik een goede zet, omdat er eerder weinig tot geen onderzoek naar is gedaan.” Zeker voor wat betreft de periode ná 1200, mag zijn studie als uniek worden beschouwd. “Er is niemand zo diep ingedoken als ik. Dat maakt het ook rechtshistorisch interessant.”

Zijn meest opmerkelijke vondst? Een stuk perkamentvel van een meter bij een meter, daterend uit de 15e eeuw. “En stukken van de schepenbank in Den Bosch, waarin nauwgezet de situatie in Asten in de periode 1350-1400 wordt beschreven.”

Donatie

Voor de liefhebber ligt het proefschrift van Slegers straks klaar. Nu nog heeft hij enkel het volledige, moeilijk behapbare stuk, vooral interessant voor historici en wetenschappers. Op termijn wil hij daar echter een uitgeklede, meer samenvattende versie aan toevoegen. Ofwel voor iedereen geschikt. 

Maar daar staat wel wat tegenover. “Ik vraag om een donatie aan SBKA, geld dat wordt gebruikt voor de uitvoering van de consolidatieplannen voor de kasteel-ruïne.” Want het monument staat momenteel al flink in de steigers, om zo weer toekomstbestendig te worden gemaakt.
Zodra de samenvatting van zijn proefschrift kan worden besteld, zal Slegers dit via deze krant kenbaar maken.