Anton van Baars voor het voormalige hotel aan de Stationsstraat 113 in Deurne. (Foto: Marius van Deursen)

Schuilen in het hol van de leeuw

woensdag 1 mei 2019 - 15:50|Maarten Driessen

De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek terug op de gebeurtenissen van toen. Van algemene verhalen tot persoonlijke anekdotes, die zich afspeelden in Asten, Someren, Deurne en omgeving. Vandaag aflevering 17: Schuilen in het hol van de leeuw.

Eerder publiceerden we in deze reeks een overzicht van distributiebonnen uit de Tweede Wereldoorlog. Toen Anton van Baars uit Deurne dat zag, ging er meteen een belletje rinkelen. Want in het hotel van zijn ouders lag toentertijd een grote lading bonnen verstopt, waarschijnlijk buitgemaakt tijdens een overval of inbraak bij het Distributiekantoor Deurne. 

Anton van Baars was net vier jaar oud toen de oorlog uitbrak. Zijn ouders runden Hotel van Baars, gelegen aan de Stationsstraat 113, waar de familie zelf ook woonde. Vanwege het naastgelegen treinstation werd het gebouw al snel door Duitsers omringd. Maar vader Toon van Baars leek daar nauwelijks van onder de indruk. “Hij was sergeant tijdens de Eerste Wereldoorlog. En hij was een fanatieke. Toen er opnieuw een oorlog uitbrak, ging hij direct bij de ondergrondse. Daarover bestond geen twijfel”, zegt diens zoon.

Zo werd Hotel van Baars een schuilplek voor mensen van het verzet. Iets wat Van Baars zelf pas later te horen kreeg. Want de oorlog ging grotendeels aan de jonge Deurnenaar voorbij. Al kreeg hij ook een en ander mee, zo dicht tegen het epicentrum van Duitse activiteiten. “De laatste wagon van een trein was een open wagon, met daarop een afweergeschut. Zodra de geallieerden kwamen om de spoorrails te bombarderen, werden ze door die Duitsers onder vuur genomen.”

Tijdens dergelijke gevechten dook de familie Van Baars in de achtergelegen schuilkelder. Een open ruimte, bovenop afgedekt met oude deuren en zand. “Voor als het te gevaarlijk werd. Het was wel typisch dat de Duitsers er eerder inzaten dan wijzelf”, lacht Van Baars. En wat hem ook is bijgebleven: een treinritje naar Eindhoven, om aldaar een gezinsfoto te laten maken. “De trein waarin we zaten werd ter hoogte van Nuenen gebombardeerd. We hoorden de vliegtuigen en het geknal van de exploderende bommen. Iedereen moest de trein uit om in de sloten dekking te zoeken. Uiteindelijk kwam er niets op de rails terecht, alles viel ernaast. Maar toen we weer richting Deurne gingen, zagen we langs het spoor de bomtrechters.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Een oude ansichtkaart met daarop Hotel van Baars.

Niet vijandig
Ondanks dat de familie door de bezetter werd omgeven, was van een gespannen situatie geen sprake. “We zaten constant tussen de Duitsers, maar het was helemaal niet vijandig. De Duitsers hadden volgens mijn vader veel meer discipline dan de Engelsen daarna. Het hotel was tevens een café, en dus hadden we een drankvoorraad. De Duitsers hebben nooit iets weggehaald, maar de Engelsen die roofden alles weg.” Zo werden voor de oorlog regelmatig concerten gegeven in de muziektuin achter het hotel. De familie had daarom een heleboel klapstoelen en tafels. “De Engelsen hebben bijna al die tafels en stoelen meegenomen. Alles weggehaald. Ik heb het mijn vader nog vaak horen zeggen.”

Maar had de bezetter ontdekt waar vader Van Baars precies mee bezig was, dan had de relatie er waarschijnlijk stukken anders uitgezien. “Hoe het precies is gegaan, weet ik niet. Maar de ondergrondsen verbleven periodiek bij ons. Dat viel niet op, want het was altijd een komen en gaan van allerlei soorten mensen. Het hotel, café en restaurant zijn tijdens de oorlog gewoon opengebleven. De Duitsers hebben daarom altijd veel beweging gezien bij ons thuis.” Soms ligt iets er zo dik bovenop, dat je het niet meer ziet. En zo heeft schuilen in het hol van de leeuw ook zo zijn voordelen.

Eén van de verzetslieden die daar vertoefden was de Deurnese Koosje Beijers, zo viel vorige week in deze rubriek te lezen. Beijers toog tweemaal per week naar Hotel van Baars, van waaruit ze als contactpersoon tussen het plaatselijke verzet en de koeriers die met de trein arriveerden fungeerde.  Mogelijk wist zij meer over de enorme lading distributiebonnen die in het hotel lag verstopt. Beijers werkte eerder namelijk bij Distributiekantoor Deurne, totdat ze werd ontslagen omdat ze erkende onderduikers te helpen. Hoe dan ook, volgens Van Baars lagen de bonnen bij hun thuis onder de kokosmatten. “Mijn broer heef tijdens de oorlog eens onder die matten gekeken, en daar lagen ze. Ons moeder was in paniek want niemand mocht dat weten. Ze was bang dat hij het zou doorvertellen.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Hotel van Baars in 2002 met voor het terras de bekende lindebomen. (Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Van Baars’ vader vertelde na de oorlog dat de bonnen waren buitgemaakt bij een overval of inbraak bij het distributiekantoor. Maar of dat klopt en wie er precies verantwoordelijk voor was, blijft tot op de dag van vandaag een raadsel. Wel kregen de Duitsers lucht van de verstopte voorraad. “We denken dat er verraad is gepleegd. Er is iets gebeurd waardoor wij ’s nachts van ons bed zijn gelicht. We sliepen met een paar man op één kamer, toen er Duitse militairen binnenkwamen. Zij doorzochten de kasten en bedden, maar vonden niets. Ze hebben niet onder de matten gekeken. Hadden ze dat wel gedaan, dan was het een slechte zaak geweest.” Van Baars herinnert zich die gebeurtenis nog goed. “Uit bed getrommeld, Duitse militairen die rondneuzen. Dat heeft heel veel impact gehad.”

Vader Van Baars kreeg het vaker met de bezetter aan de stok. Terwijl moeder het hotel runde, was hij zelf actief als keurmeester. Per motor trok hij door de gemeenten Deurne, Asten en Someren om aldaar het vlees te keuren. “Op een dag werd hij aangehouden en gesommeerd zijn motor af te staan. Dat wilde hij niet, omdat hij deze nodig had voor zijn werk. Eén van die Duitsers richtte toen zijn geweer op mijn vader. Een buurvrouw zag dit gebeuren en riep heel hard: ‘Toon, geef die motor toch af. Want dadelijk schieten ze je dood. Denk toch aan je gezin!’ Toen heeft ie hem toch maar afgegeven.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Vader Toon van Baars aan het werk als keurslager.

Naast verzetslieden verbleef er ook een tijdje een joodse vrouw in hun hotel. Deze Cia van Boort werd bekend als de eerste Nederlandse die met poppenspel haar geld verdiende. De in Zaltbommel geboren Van Boort gaf soms een voorstelling voor een klein publiek, in het huis van Deurnes burgemeester Lambooij. Ze beeldde daarbij altijd de strijd tussen de Engelsen en de Duitsers uit. “Ze was graatmager toen ze hier aankwam. Ons moeder zei dan: ‘Ze moet eerst flink aansterken voordat ze weer weggaat.”’

Ondergedoken
Later vond vader Van Baars het niet langer verantwoord dat zijn gezin in het hotel bleef wonen. Want de oorlog vorderde en de strijd werd heviger. “Ik kom uit een gezin van dertien, van wie er toen nog negen kinderen thuis woonden. Dat vond hij toch wel een beetje gevaarlijk. Toen zijn we richting bakkerij Goossens en slagerij Keuten verderop in de Stationsstraat gegaan. We werden over die twee plekken verdeeld. Daar hebben we nog een tijdje ondergedoken gezeten.” Ook na de oorlog vertelde vader niet wat hij precies voor de ondergrondse deed. Wel werd duidelijk dat het verzet de gestolen bonnen uitdeelde aan mensen die ondergedoken zaten en het moeilijk hadden. En het distributiekantoor, dat brandde later af. Maar wie daar eerder al die bonnen had meegenomen, en of dat via een overval of inbraak was gebeurd, niemand die het lijkt te weten.

Of toch? Want naar aanleiding van een oproep vorige week in deze rubriek belde Deurnenaar Henk van den Munckhof dinsdagochtend naar de redactie. In 1944 schoven enkele mensen van het verzet bij hun thuis in de Tramstraat aan, zo wist hij zich nog te herinneren. Onder hen ook Martien van den Eijnden (toen woonachtig op de Crisishoeve in Deurne), die later samen met Astenaar Frits de Bruijn door de Duitsers werd geëxecuteerd. “Mijn vader zat niet direct bij de ondergrondse, maar hij ondersteunde ze wil. Zo bewaarde hij wapens voor hen”, zegt Van den Munckhof. “Op een dag kwamen ze met drie of vier man bij ons thuis. Er werd openlijk over gesproken dat ze het distributiekantoor gingen overvallen. Gewoon op klaarlichte dag. Volgens mij zijn ze rechtstreeks vanuit ons daar naartoe gegaan, gewapend met een revolver.” Hoe het vervolgens precies is afgelopen, weet ook Van den Munckhof niet. Maar dankzij zijn toevoeging is de puzzel alweer een stuk completer.


Verzetsman Martien van den Eijnden, die vermoedelijk bij de overval betrokken was. (Foto: Collectie gemeente Deurne)

Tags

Gerelateerde nieuwsberichten

Jubileumjaar Museum Klok & Peel van start ASTEN - Museum Klok & Peel bestaat vijftig jaar. Wat in 1969 op de zolder van het gemeentehuis in Asten als een uit de hand gelopen verzameling luidklokken is ontstaan,... 17 mei 2019 - 11:20
Beeldentuin Heusden opnieuw divers HEUSDEN – Kunstenaar Theo van Dam opent komende zondag wederom zijn beeldentuin in Heusden. ‘Artheo’ zorgt ook dit keer voor een divers aanbod, met onder andere schilderijen, glas-in-lood en houtsculpturen... 17 mei 2019 - 11:15
Asten onderdeel landelijke steekproef ASTEN - Asten is één van de honderd gemeenten die deelnemen aan een steekproef in opdracht van het Rijk, als aanloop naar een herziening van het gemeentefonds in 2021. Deze... 17 mei 2019 - 11:15
Eén euro voor het Park van Vrede OMMEL – Ommel maakt zich op voor de grote gildeprocessie, als hoogtepunt van de jaarlijkse Mariamaand. Een stoet van zo’n tweehonderd deelnemers trekt komende zondag door het bekende bedevaartsoord. De... 17 mei 2019 - 11:00
SHI denkt aan verhuizen ASTEN - Technische groothandel SHI verkent momenteel de mogelijkheden voor een eventuele verhuizing. Het bedrijf is nu nog gevestigd aan de Keskesweg in Asten, maar is op zoek naar meer... 16 mei 2019 - 15:30
Astense krabbelt op na behandeling aan MS ASTEN – Ze wil niet te vroeg juichen, maar het leven lijkt voor Karien Hulshof een heuse ommezwaai te hebben gemaakt. Precies een jaar geleden trok de Astense naar Rusland... 16 mei 2019 - 13:13