Huis Verkouteren vlak na de explosie op 27 december 1946.

Een tragisch einde

woensdag 17 april 2019 - 14:06|Gerard Geboers

De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek terug op de gebeurtenissen van toen. Van algemene verhalen tot persoonlijke herinneringen uit de omgeving Asten, Someren en Deurne. Vandaag aflevering 15: een tragisch einde

Het pal achter het vroegere verzorgingshuis Bartholomeus gelegen huis aan de Kerkstraat in Asten maakte decennialang een naargeestige indruk. Wie uit De Klepel – toen nog het gemeenschapshuis – kwam, keek recht in die akelige, holle leegte op de bovenverdieping aan de overkant. Geen architect zou zoiets tekenen, geen aannemer wil zo bouwen. Achter dat treurige ‘huis van Verkouteren’ blijkt  een navrant verhaal schuil te gaan. Een explosie verandert de aanblik van deze voormalige fabrikantenvilla op 27 december 1946 ineens, wat rest is dit spookhuis. Een kamer van de bovenverdieping finaal weg. Ongeveer vijftig jaar houdt dit beeldbepalende pand zijn gehavende aanzien. Hier het trieste verhaal van de twee jongens, die nooit zouden zien wat ze die dag aanrichtten.

Wim Schriks is 88 jaar en woont met zijn vrouw Ine nog altijd in het herenhuis, waar hij in zijn jaren als advocaat al zijn cliënten ontving. Bij het maken van een telefonische afspraak val ik met de deur in huis, ik wil met hem herinneringen aan de oorlog ophalen. Hij vindt het prima. Spontaan geeft hij me ook meteen maar alvast toestemming om alles, wat hij vertelt, te publiceren. En dat na slechts één eerdere ontmoeting, en wel in de Ruchte in Someren. In 2012 maakt hij daar als introducé de presentatie van mijn boek over de onderduikerskampen op Hoogenbergen en Moorsel mee. De uitnodiging daarvoor dankt hij aan zijn zwager, Tonny Peeters, die ik voor dat boek geïnterviewd heb. Als Tonny mij vraagt of Wim, die in Asten opgegroeid is, welkom is, zeg ik daar uiteraard ‘ja’ tegen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding


De 88-jarige Wim Schriks. (Foto: Gerard Geboers)

Enkele weken na die eerste ontmoeting wordt mij duidelijk, dat Wim zijn eigen oorlogsgeschiedenis en daarmee die van de familie Schriks opgetekend heeft. Tonny Peeters overhandigt mij namelijk zijn omvangrijke geschrift met daarbij de mededeling, dat ik dat van Wim mag lezen. Maar wel … onder embargo! Ik sta om meerdere redenen perplex. Dat verhaal heeft hij, ook nadien, nooit gepubliceerd.

Ine doet open. Vriendelijk begroet zij mij, dan leidt zij me naar de woonkamer, waar Wim wacht. Een stevige handdruk volgt. Dan begeleidt Ine haar man naar de gewenste plaats aan tafel. Dat Wims geheugen niet al te best meer is, is me bij het maken van de afspraak al opgevallen. Maar 88 … wat wil je. Bij het serveren van een kop koffie, merkt Ine vriendelijk maar resoluut op: “Hou het alsjeblief gezellig en stop met dat vreselijke ‘u’ en ‘meneer Schriks’, zeg liever gewoon ‘je’ en ‘Wim’!”

Wim vertelt honderduit over zijn activiteiten in de oorlog. Twaalf of dertien is hij, als hij met Addy Verkouteren, die hij kwalificeert als een interessante, vriendschappelijke medehandelaar, munitie begint te verzamelen. Zij zijn dikke maatjes, ze trekken er vaak samen op uit en maar een enkele keer mag er een derde mee. Johan Muis uit Lierop is zo’n derde, meer namen schieten hem nu niet te binnen. De knapen laten geen gelegenheid voorbijgaan, als het maar enigszins kan zijn ze in het buitengebied te vinden. Vaak in Heusden waar Duitse en later nog veel meer geallieerde militairen zijn ingekwartierd. Het interessantst voor hen zijn de net verlaten kampementen, waar militairen bij vertrek doorgaans grote hoeveelheden munitie in allerlei soorten en maten onbeheerd achterlaten. Daar houdt niemand toezicht, ze kunnen er naar hartenlust hun gang gaan. Ook het Beuven is een favoriete plek, niet alleen vanwege alle daar opgeslagen munitie maar vooral ook, omdat ze daar over kano’s en roeiboten beschikken. Kennelijk heeft het Beuven in die tijd al een recreatiefunctie. En ‘het hoofdje’ niet te vergeten. Ook bij deze aanlegsteiger in de Zuid-Willemsvaart, even ten zuiden van Sluis 11, brengen ze de nodige tijd door. Daar wordt in die tijd het textiel uit de tricotagefabriek van Te Strake & Verkouteren N.V. overgeslagen. Via ‘de lijntjes’, zeg maar, de oude tramlijn vanaf de fabriek naar het kanaal, komt alles hier om per schip verder vervoerd te worden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Boekpresentatie in 2012, vlnr: Gerard Geboers, Wim Schriks en Tonny Peeters. (Foto: Willemien Geboers)

‘Het hoofdje’ is in feite een hangplek avant-la-lettre, het is zowel een favoriete zwemplek als een populaire ontmoetingsplaats. Maar ook daar experimenteren Addy en Wim geregeld met de munitie die ze her en der vinden, en naar eigen zeggen gaan ze daarbij altijd voorzichtig te werk. Maar als Wim tijdens het gesprek opmerkt, dat hij daar spannende dingen beleefd heeft, dan blijkt hij toch iets totaal anders te bedoelen. Spannend is het zeker … dat kijken naar meisjes die zich voor en na het zwemmen omkleden.

Veruit de meeste munitie brengen ze dichtbij de vindplaats tot ontploffing en daarbij gebeurt volgens Wim nooit iets. Kleine hoeveelheden nemen ze ook wel mee naar huis. Die bewaren ze op één van hun talrijke geheime verstopplekken. In de zuidoosthoek van het NWC-terrein aan de Dijkstraat hebben ze er bijvoorbeeld één, maar de meeste munitie slaan ze toch op in de tuin van Verkouteren. Ze hebben er zelfs een kelder voor gegraven. En dat kan, omdat Addy’s ouders hen laten begaan. Misschien hebben zij geen idee, wat de jongens uitspoken. En die hebben op hun beurt geen behoefte om uit de school te klappen zolang ze in Verkouterens garage vrijelijk kunnen experimenteren. Daar ontploft wel eens wat en op een gegeven moment stelt Hennie Verkouteren, de oudere en ogenschijnlijk verstandige broer van Addy, daar kritische vragen over. Zij willen hem niet wijzer maken dan hij is … ‘niets loslaten’… is immers hun motto. Ook bij Schriks in de tuin hebben ze een voorraadje munitie opgeslagen, maar de omstandigheden zijn daar minder gunstig. De tuin is klein, het toezicht intensief. Wim herinnert zich nog, dat zijn ouders vragen stelden en hun zorgen uitspraken. Zij vermoedden zeker iets. Maar met volledig uit de duim gezogen verhalen voert hij zijn verdediging, met succes! Het virtuele rookgordijn, dat hij zo weet op te trekken, stelt hem in staat zijn  – ook naar eigen zeggen – ruige leven voorlopig weer een tijdje door te zetten. Te laat ontdekken zijn ouders, waar hij zich al zo lang mee inlaat. Dan is het leed al geschied.  

Tekst gaat verder onder de afbeelding


Deel huis Verkouteren naast Tricotagefabriek aan de Kerkstraat.

Ine en Wim kennen elkaar van de dansschool. Zij ziet het moment nog voor zich, dat de dansleraar haar vraagt of zij de blinde jongen wil begeleiden die die dag voor het eerst komt? Ze zegt het toe, al kent ze hem niet. Ondertussen raakt ze onder de indruk van een showbink, die totaal overbodig in de danszaal zijn zwarte zonnebril ophoudt. Als het fluitje van de dansleraar een wissel aankondigt, ziet ze haar kans schoon. Ze vraagt die gozer ten dans. Bij de volgende wissel vraagt hij op zijn beurt of ze met hem wil blijven dansen! Want hij is blind en kan daarom geen ander meisje halen. Nu pas beseft ze, dat ze met die blinde jongen danst. Hun onvolkomen wisseldans duurt intussen al 65 jaar. Dansen heeft hij nooit meer geleerd, zegt Ine tot besluit.

Wim kan mij niet vertellen, wat er op 27 december 1946 gebeurd is. Hij heeft het overleefd, zoveel is zeker. En dat zijn ruige leven een bijzonder zware tol eiste, dat is ook waar. Want al meer dan 72 jaar moet hij blind en zonder rechteronderarm door het leven. Mijn vraag hoe hij op zijn leven terugkijkt, beantwoordt hij met ‘voor de volle 100 procent tevreden.’ Hij heeft uit het leven gehaald, wat erin zit. Het is het antwoord van een contente man. Met zijn altijd positieve instelling leefde hij zo goed mogelijk om zijn handicaps heen. Ja, natuurlijk heeft hij daarvan hinder ondervonden. Maar wat maar enigszins mogelijk was, heeft hij gedaan en dat stemt hem tevreden. Ine valt hem bij. Na zijn al te spannende jeugd gevolgd door een langdurige revalidatieperiode is hij rechten gaan studeren. Hij was de eerste blinde rechtenstudent in Nederland. Studieboeken in braille waren er nog niet, alles moest hem voorgelezen worden. Met veel hulp, een enorm doorzettingsvermogen en vol passie heeft hij zijn rechtenstudie afgerond. Hij zou in Nederland ook de eerste blinde advocaat met een eigen praktijk worden. Dat was een drukke praktijk met veel tevreden cliënten. Dit alles is hem gelukt in een tijd zonder computers. En daarbij heeft hij met zijn lieve vrouw nog kinderen grootgebracht. En een boek geschreven! Ja, hij kan gerust zeggen, dat hij uit het leven gehaald heeft, wat erin zat.

De editie van heemkundeblad De Vonder van september 2004 is geheel gewijd is aan de herdenking van 60 jaar bevrijding. Daarin staat, dat Adrianus M.J. Verkouteren, geboren op 7 augustus 1929 als zoon van Hendrik J.W. Verkouteren en Maria E. Karhoff, op 27 december 1946 te Asten overlijdt. Volgens dat blad ontploft het huis als Addy met zijn vriendje Wim Schriks met slaghoedjes aan het spelen is.

Een tragisch einde!

Tags

Gerelateerde nieuwsberichten

Kortingsactie De Peel onder vuur verlengd PEELLAND - Vanaf september ligt de wekelijkse oorlogsrubriek De Peel onder vuur ook in boekvorm in de schappen. Omdat de belangstelling nog steeds groot is, wordt de speciale kortingsactie tot... 19 juli 2019 - 13:34
OM wil Oost-Europese bendes zwaarder straffen REGIO – Rondreizende bendes worden voortaan harder aangepakt. Het Openbaar Ministerie gaat hogere straffen eisen tegen leden van internationaal opererende organisaties. Zo werden vorige week in Deurne drie Roemenen opgepakt,... 19 juli 2019 - 13:17
Nazi-propaganda, ook in de Peel De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 19 juli 2019 - 12:46
Burgemeester sluit loodsen in Ommel OMMEL - Twee loodsen aan de Diesdonkerweg in Ommel mogen de komende zes maanden niet worden betreden. Burgemeester Vos legt een tijdelijke sluiting op nadat daar in maart hennepgerelateerde goederen... 16 juli 2019 - 10:08
Natte biercantus in Asten: de foto's ASTEN - Weer of geen weer, de Astense biercantus blijft onverminderd populair. Maandagochtend namen de deelnemers al vroeg plaats aan de biertafels op de Markt. Organisator Markt 8 kent wederom... 15 juli 2019 - 15:21
In beeld: jeugd vermaakt zich op kermis ASTEN - De kermis is Asten is in volle gang. Sinds vrijdag draaien de attracties op volle toeren. Onze fotograaf Hein van Bakel maakte onderstaande beelden. 15 juli 2019 - 09:31