Zorgverleners Joost van de Moosdijk (l) en Ton Macor. (Foto: Hein van Bakel)

Geestelijke gezondheidszorg onder druk

vrijdag 4 mei 2018 - 10:58|Maarten Driessen

ASTEN – Inwoners met zwaardere geestelijke problematiek kunnen voorlopig niet in de eigen gemeente Asten terecht. De wachtlijsten bij lokale zorgverleners lopen dusdanig ver op, dat sommige al vroeg in het jaar noodgedwongen een patiëntenstop invoeren. Zo ging de deur voor CZ-verzekerden bij Psoas in Ommel afgelopen februari al dicht. CZ – de grootste verzekeraar in de regio - stelt dat mensen altijd elders terechtkunnen, desnoods wat verder van huis.

Het maakt eigenlijk niet uit wie je spreekt, overal zijn de problemen soortgelijk. Met de invoering van de Zorgverzekeringswet in 2006 werd het ziekenfonds voor lagere inkomens ingeruild voor volledige marktwerking. Sindsdien kopen zorgverzekeraars voor alle inwoners van Nederland zorg in bij aanbieders naar keuze. Daarvoor worden in sommige gevallen voorafgaand aan het jaar budgetten afgesproken, waarmee de zorgverlener het moet doen.
Vooral in de zwaardere categorie geestelijke gezondheidszorg knellen die budgetten. En dat stelt zorgverleners voor een ingewikkeld dilemma. Patiënten helpen terwijl het budget al op is, moet uit eigen zak worden betaald. Geen contract afsluiten betekent dat de zorgverzekeraar tot 25 procent minder vergoedt. De schoen wringt, hoe dan ook.

'De zorgkosten moeten omlaag, maar niet ten koste van mensen in nood', Ton Macor, Psoas

Zo kan psychiater Ton Macor van Psoas in Ommel sinds februari geen CZ-verzekerden meer behandelen. Hij overschreed het in 2016 en 2017 beschikbare budget, en betaalt daar nu de rekening voor. “Bij het niet opmaken van je budget word je het jaar daarop gekort, bij overschrijding moet je terugbetalen”, legt Macor het dubio uit. In 2016 ging hij met 40.000 euro door het plafond, in 2017 met 35.000 euro. Een totaalbedrag van zeker 75.000 euro dus, dat CZ nu van de Ommelnaar terug wil. “Dit kan ik onmogelijk betalen. Daarom wil ik de overschrijding aflossen met het beschikbare budget voor 2018.” Het gevolg: nu al een patiëntenstop. En vorige week was de praktijk zelfs helemaal gesloten, de stapel papierwerk moest eerst worden bijgewerkt. Macor: “Ik ben ook van mening dat de zorgkosten omlaag moeten, maar niet ten koste van mensen in nood.”

Onmogelijke opgave
De situatie van Macor staat niet op zichzelf. Ook bij Het Levensatelier in Asten zit men met de budgetten in de maag. “De aanvraag gebeurt bij CZ volledig digitaal. Er is geen enkel contact, geen enkele mogelijkheid om te onderhandelen. Je wordt gedwongen om ‘ja’ te zeggen tegen al hun eisen, of je hebt geen contract”, zegt algemeen directeur Hans van de Moosdijk. Zorgverleners moeten vooraf inschatten hoeveel mensen en met welke problematiek ze dat jaar gaan behandelen. Een onmogelijke opgave, blijkt keer op keer. “We kunnen de kosten van een patiënt pas in rekening brengen nadat de volledige behandelingsreeks is afgerond. We moeten dus al bij de intake een inschatting maken van wat iemand gaat kosten, en of dat past binnen het budget.” Door de vele aanmeldingen kan jaarlijks rond maart/april enkel nog de wachtlijst worden afgewerkt, omdat met het ingeschatte totaal aan kosten van die patiënten het plafond al wordt bereikt. Ga je over het budget heen, dan betalen zorgverzekeraars dat stuk dus niet uit, maar de zorgaanbieder is verplicht de behandeling voort te zetten. “Vorig jaar moesten we daarom vanaf april tientallen mensen ‘nee’ verkopen.”

'Vorig jaar moesten we vanaf april tientallen mensen ‘nee’ verkopen'

Zorgaanbieders hebben met meerdere verzekeraars contracten, maar CZ is in deze regio de grootste speler. “En zij zijn wat dat betreft ook het strengste”, constateert Van de Moosdijk. “Ze sturen erg op geld en zijn helaas minder bezig met het belang van degene die een hulpvraag heeft, en bij een zorgaanbieder naar keuze in behandeling wil. Daarnaast heb je als kleine aanbieder bij de grote zorgverzekeraars weinig in de pap te brokkelen.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding


(Foto: Hein van Bakel)

Vraag groter dan aanbod
“Het is in Nederland op een bijzondere manier geregeld”, brengt Joost van de Moosdijk van Pepas in Asten het subtiel. Van de Moosdijk verzorgt de zogenaamde basis-GGZ, ingezet bij lichtere problematiek. “Daarvoor heeft CZ gelukkig geen budgetplafond, en de bijdrage van bijvoorbeeld VGZ is toereikend. Bij andere grote verzekeraars zoals Zilveren Kruis Achmea lopen we wel tegen zo’n plafond aan.” Zijn collega’s van de specialistische GGZ, onderdeel van Pepas, kampen eigenlijk bij alle verzekeraars met die problemen. “Bij hen is de wachtlijst momenteel negen maanden. De contractafspraken gaan allemaal op hun voorwaarden. Je kunt tekenen bij het kruisje, of je hebt niets. Zo hebben we er dit jaar voor gekozen geen contract af te sluiten met Menzis, omdat de voorwaarden dusdanig onredelijk waren.” Volgens Van de Moosdijk voelt de sector de bezuinigingen van het kabinet op grotere instellingen zoals GGZ Oost-Brabant. “Minder geld, maar de groep mensen die zorg nodig heeft is niet kleiner geworden. Dat heeft behoorlijke gevolgen voor ons. Voor mensen met complexe problematiek, die langdurige zorg nodig hebben, wordt het steeds lastiger. De wachtlijsten worden steeds langer, de vraag is groter dan het aanbod.”

'De wachtlijsten worden steeds langer, de vraag is groter dan het aanbod', Joost van de Moosdijk, Pepas

Minder regelgekte
Het aantal bedden bij GGZ Oost-Brabant wordt inderdaad afgebouwd, zegt woordvoerster Vivianne Viguurs. Sinds 2010 (regeerakkoord VVD en CDA) zijn de pijlen steeds meer op ambulante zorg gericht. Het uitgangspunt: betere zorg tegen minder kosten. En dat kan, zegt Viguurs: “We hebben mensen jarenlang ‘overzorgd’, patiënten en zorgverleners werden te weinig geprikkeld om te kijken naar wat men zelf kan doen. Met minder specialistische zorg dus. We weten dat mensen beter herstellen in hun eigen omgeving.” Volgens haar voldoen de huidige wachtlijsten binnen GGZ Oost-Brabant nog steeds aan de wettelijke norm. “Ze zijn niet langer dan is afgesproken. Maar ik weet niet of het moeilijker is geworden om specialistische hulp te krijgen. Je kunt zeggen: ‘We voldoen aan de norm’, maar als je ziet hoelang bijvoorbeeld kinderen soms moeten wachten …”

'Ik ben ervan overtuigd dat onze bewindslieden zien dat er grenzen zijn aan de broekriem aantrekken', Vivianne Viguurs, GGZ Oost-Brabant

Zoals op zoveel plaatsen kampt ook GGZ Oost-Brabant met een psychiaterstekort. De reden: er zijn er simpelweg te weinig. “Hoe dat komt? Het is best een zwaar beroep, en de gemiddelde leeftijd van de huidige psychiaters is aan de hoge kant. Daarnaast is het personeelstekort breder: we zijn ook op zoek naar GZ-psychologen, verpleegkundig specialisten en verpleegkundig personeel.” Daarbij is de regeldruk de afgelopen jaren enorm toegenomen. GGZ Nederland startte daarom eerder al de campagne Minder regelgekte, meer zorg. “Mensen zijn dagelijks veel tijd kwijt met verslaglegging en registratie. Doe je dat niet, dan heeft dat negatieve gevolgen, want dan krijg je de geleverde zorg niet vergoed.” Intussen gaat een derde van een werkdag op aan bureaucratie, berekende GGZ Nederland. Dat is ruim het dubbele van de norm (15 procent). Voldoende reden dus om aan de bel te trekken. “We hebben daarbij niet alleen met zorgverzekeraars van doen, maar ook met overheidsinstanties zoals gemeenten. Tien jaar geleden hadden we nog te maken met drie partijen, nu zijn dat er bijna tachtig.”

Het huidige kabinet besloot vorig jaar dat de GGZ het met nog eens 100 miljoen euro minder moet doen. Maar staatssecretaris Paul Blokhuis constateert nu al dat het niet lukt om de wachttijden te verminderen. Extra bezuinigingen verwacht Viguurs dit jaar dan ook niet meer. “Ik ben ervan overtuigd dat onze bewindslieden zien dat er grenzen zijn aan de broekriem aantrekken.” Ze blijft daarom ook positief: “Het zijn geen gemakkelijke tijden, er moet veel onder hoge druk. Maar we hebben een stip aan de horizon waar we naartoe werken: samen regelen dat inwoners de zorg krijgen die ze nodig hebben, zo dichtbij hun thuissituatie als mogelijk. Plus: we laten als een van de weinige GGZ’s in Nederland zwarte cijfers zien.”

'We willen geen Amerikaanse toestanden', woordvoerster CZ

Zorgplicht
Zorgverzekeraar CZ laat in een reactie weten ‘niet de meest populaire rol’ te hebben. “Maar het is wel de onze”, zegt een woordvoerster. “We proberen de kosten enigszins in de klauwen te houden, want we willen geen Amerikaanse toestanden.” CZ herkent zich niet in het beeld dat mensen met zwaardere geestelijke problematiek moeilijk terechtkunnen. “Zij kunnen altijd naar ons zorgteam bellen. We kopen zoveel als nodig in voor onze klanten, en kunnen daarom alle vragen aan. Iedereen kan ergens terecht.” Dat is daarom meteen een tip aan mensen die vastlopen: bel het zorgteam. Volgens CZ sijpelen de problemen bij zorgaanbieders dus niet door naar verzekerden. “Als er meer nodig is, dan zou het gek zijn om niet meer bij te dragen. We hebben tenslotte een zorgplicht.”

Gerelateerde nieuwsberichten

Astenaar moet regenwater zelf vasthouden ASTEN – De Astense gemeenteraad stemde dinsdagavond in met een stimuleringsregeling voor het afkoppelen van hemelwater en de aanleg van groene daken. Maar de halve ton die beschikbaar wordt gesteld... 13 december 2019 - 09:35
Varendonck wordt ‘school in het park’ ASTEN – Na de kerstvakantie begint de grootschalige renovatie bij het Varendonck College in Asten dan echt. Zo’n anderhalf jaar later moet de school aan de Beatrixlaan gereed zijn voor... 13 december 2019 - 09:23
St. Cecilia sluit jubileumjaar swingend af ASTEN – Harmonie St. Cecilia uit Asten houdt zaterdag een Winterconcert in gemeenschapshuis De Klepel. Een swingende en sfeervolle afsluiting van het jubileumjaar van de harmonie. St. Cecilia bestaat namelijk... 9 december 2019 - 11:27
Stroomuitval in centrum Asten ASTEN - In een deel van Asten is vrijdagochtend de stroom uitgevallen. Zo branden in het centrum momenteel geen lampen meer. Update: de storing is opgelost De stroomstoring is nu... 6 december 2019 - 11:19
Olympia Boys presenteert eigen gala OMMEL – Olympia Boys zoekt naar nieuwe manieren om de banden met leden en sponsoren verder aan te halen. De Ommelse voetbalvereniging houdt daarom komende zaterdag een heus gala waarbij... 6 december 2019 - 11:06
Waterschapsbelasting Aa en Maas en De Dommel stijgt licht REGIO – Waterschap Aa en Maas voert komend jaar een lichte belastingverhoging door. Een gemiddeld huishouden gaat op jaarbasis in ieder geval 1,34 euro, ofwel 0.4 procent meer betalen, voor... 6 december 2019 - 10:52