Anna vertelt … over de verkiezingen

vrijdag 30 maart 2018 - 10:01|
Schepenvergadering.

Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. De voorgaande verhalen zijn te vinden op www.peelbelangonline.nl onder het kopje Cultuur. Vandaag aflevering 43: Verkiezingen leiden tot vuurwerk.

“In mijn huis is de voorbije weken door bezoekers druk gesproken over verkiezingen. Ik begreep dat het ging over verkiezingen voor de raad van het dorp en dat degenen die er over spraken aan de ander vroegen of ze al wisten op wie ze gingen stemmen. Is dat ook al veranderd? Vroeger bepaalde de kasteelheer of de kasteelvrouwe wie er in het dorpsbestuur kwam. Heeft Asten nu ook nog een kasteelheer?
In mijn tijd bestond het dorpsbestuur uit zeven schepenen. Een ervan was de president. Ik heb eens nagekeken of dat later ook zo was. Jawel hoor. In 1706 op 1 maart heeft mevrouw de baronesse van Asten Antony Canters, Philip Timmermans en Simon Isbouts ontslagen als schepenen. In hun plaats stelde ze als schepen aan Philip van Heusden, Dirck Andriessen en Jan Jansen van Helmont. Eerder had ze al Hendrick tho Poel, Jan Hicspoors, Joost van Heughten en Joost Roefs benoemd. De kasteelvrouwe ontsloeg op 20 februari 1719 Hendrick tho Poel als president en als schepen en stelde Antony Canters als president-schepen aan.
Ook de borgemeesters mochten bij tijd en wijle hun zegje doen binnen het dorpsbestuur. De borgemeesters zorgden voor de geldzaken in het dorp. Ook zij werden door de kasteelheer aangesteld. Hun periode liep van Sint Jan tot Sint Jan in het volgende jaar. We herdachten Sint Jan elk jaar op 24 juni. Op 13 juni 1719 stelde de heer van Asten, baron Clonster van Horion, als borgemeesters van Sint Jan 1719 tot Sint Jan 1720 aan Jan van de Broek en Aert Willem de Smit. Omdat de heer in Luik woonde en niet naar Asten kwam, had hij zijn keuze per brief naar Asten gezonden.
Een van de borgemeesters was altijd een geleerde, die kon lezen en rekenen. De ander was een sterke, die zijn mannetje kon staan als een dorpeling zijn belasting niet wilde betalen. Dat bewijst wel dat het niet altijd prettig was om als dorpsbestuurder gekozen te worden. De kasteelheer of de kasteelvrouwe nam dan ook meerdere keren maatregelen om schade tegen te gaan aan de huizen van de Astense dorpsbestuurders. En als die wel veroorzaakt werd, dan kon de getroffene rekenen op schadevergoeding uit de dorpskas. In 1712 stelde kasteelvrouwe Van Boecop, waarover ik net al vertelde, zo’n regeling in, omdat veel kwaadaardige mensen in plaats van in alle vredelievendheid hun belasting niet wilden betalen. Enkelen dreigden zelfs om het huis van een schepen in brand te steken en onder het strooien dak van het huis van een afgetreden borgemeester was al vuur gelegd.
In oktober 1733 gebeurde weer zo iets. Borgemeester Willem Jan Loomans woonde midden in het dorp naast het schoolhuis. Mattijs Joost van Bussel liep ’s morgens tussen 8 en 9 uur op 8 oktober 1733 langs dat huis en zag op straat een linnen lont liggen. Zonder vuur, maar wel aangebrand. Tegen Loomans riep hij “Baas, ziet wat vind ik hier”. Loomans liet hem de lont weer op dezelfde plaats terugleggen en hij waarschuwde de schepenen van Asten. Op hetzelfde tijdstip vonden Jacob Tomas Arts en de zeventienjarige knecht Antony Antony Cuypers bij de deur van de schob bij het huis van kerkmeester Pieter van Riet ook zo’n linnen lont. Ook die was zonder vuur en aangebrand. Vanwege die poging tot brandstichting bij enkele dorpsbestuurders werden weer maatregelen genomen. Het huis van de klagende borgemeester werd van 9 uur ’s avonds tot 5 uur ’s morgens bewaakt. De rotmeesters moesten de bewaking regelen. Wie niet kwam opdagen moest een boete betalen van 1 gulden en 5 stuivers.
Misschien had de mogelijke brandstichter enkele maanden eerder al geprobeerd Willem Jan Loomans in een kwaad daglicht te stellen. Op 26 augustus kwamen twee tolcommiezen naar Asten. Jan de Relou en Gerit van Riet zochten een pakje dat was kwijtgeraakt uit een kar van Piet van Dore. De commiezen hadden een lijst gemaakt van de lading van die kar en nog een andere. Die bestond onder andere uit enkele linnen zakjes, een houten doos met citroenen, een dichtgenaaide baal met de letters CM, een koffer met 2 sloten en vier kisten. In de schuur van Loomans vonden ze een pakje, gemerkt met een grote letter R. De commiezen herkenden het pakje, maar Loomans wist er helemaal niets van. Het was niet van hem. Het kon dus onprettig zijn om door de kasteelheer of kasteelvrouwe aangesteld te worden als dorpsbestuurder. Zouden de dorpsbestuurders nu ook bedreigd worden?”

Gerelateerde nieuwsberichten

Anna vertelt … voor de laatste keer Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 48: Het kasteel aan strijd... 31 augustus 2018 - 14:11
Anna vertelt … over Jan Back Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 47: Nog eens Jan Back’s... 27 juli 2018 - 12:17
Anna vertelt … over aanwinst voor de Peel Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 45: Een belangrijke aanwinst voor... 1 juni 2018 - 11:30
Anna vertelt … over ziekenverzorging Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 42:. “Niet alleen de bijnamen... 23 februari 2018 - 12:50
Anna vertelt … over de Prins Bernhardstraat Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 41: Dat mens met die... 26 januari 2018 - 13:19
Anna vertelt … over een nieuwe preekstoel Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 40: Wel een nieuwe preekstoel,... 22 december 2017 - 09:35