Anna vertelt … over middeleeuwse kerk van Asten

vrijdag 7 juli 2017 - 11:13|
Middeleeuwse kerk van Asten.

Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. De voorgaande verhalen zijn te vinden op www.peelbelangonline.nl onder het kopje Cultuur. Vandaag aflevering 34: De pastoor is zoek .

’Wat is er na mijn dood in 1595 veel gebeurd met de katholieke godsdienst’, zei ik vorige keer in mijn vertelling over de nonnekes van Ommel, die weg moesten vluchten. Ik wist niet beter, dan dat ons katholieke geloof het ware geloof was. Ik ben wat gaan zoeken en kwam er achter, dat een halve eeuw na mijn dood hier de gereformeerde religie de enige ware religie was. Het had allemaal te maken met de oorlog, die al aan de gang was toen ik leefde. Die schijnt pas in 1648 te zijn beëindigd met de Vrede van Munster.
Halverwege 1650 is het allemaal in Asten gebeurd. De heer fiscaal van Brabant was op 25 mei speciaal naar het kasteel gekomen om de wet te veranderen. Kasteelheer Willem van Oetelaar en zijn schout hebben hem ontvangen. Die dag moesten alle zeven schepenen, die toen Asten bestuurden, ophouden. Dat waren Peter Colen den ouden, die tot dan president was, Dirck Jan Goortssen, Joost Roeffs, Peter Hanricx, Jan Michiels, Marten Selen en Antoni Canters. In hun plaats kwamen zeven andere schepenen, van wie er twee daarvoor ook al schepen waren. Blijkbaar stonden ze allemaal achter het nieuwe geloof. Jan Michielssen werd de nieuwe president van Asten; Dirck Franssen, Joost Roeffs, Hanrick Gevers, Jan Franssen, Lambert Symons en Jan Teunis legden met hem de eed van schepen af. Zij handelden voortaan vanuit de nieuwe wet. Een maand later, de 26ste juni, zijn de nieuwe en de oude schepenen met de predikant rondgegaan langs alle gehuchten.
Maar er was voor 1650 al meer in Asten gebeurd. Cornelis Proening, de schout van het Kwartier Peelland, had op 9 juni 1648 bevolen dat in alle plaatsen in Peelland de kerken gesloten moesten worden. Onze katholieke kerk midden in het dorp was ineens geen katholieke kerk meer. De pastoor mocht er geen Heilige missen meer opdragen. Misschien dat al die veranderingen er de oorzaak van waren, dat onze pastoor in 1649 zoek was. De schepenen stuurden Peter Gielis er op uit om de pastoor te zoeken. 14 augustus was hij de hele dag op pad geweest. Of ie hem gevonden heeft, dat weet ik niet. Vermoedelijk niet, want pas op 20 februari 1650 maken de schepenen met de vorster hun relaas over de pastoor op.
Voortaan was onze kerk van een predikant. Ik denk dat die een soort pastoor van de gereformeerden was. Waren die er dan wel in Asten, gereformeerden? Als ik het goed gezien heb, waren die er toen maar enkele, zoals de schepenen Jan Michiels en Joost Roefs. Die predikant woonde in het begin dan ook nog niet in Asten. Regelmatig moest ie in Den Bosch door Astenaren gehaald worden, als ie in het dorp nodig was. Dierck Philips Aben heeft hem met paard en kar op woensdag 29 maart 1651 daar opgehaald. Van het dorpsbestuur kreeg hij daarvoor zeven en een halve gulden. Een jaar later, op 10 maart, voer Dierck voor hetzelfde geld weer naar Den Bosch om den heer predikant te halen. Ik denk, dat de predikant in 1652 in Asten komen wonen. Op woensdag 3 juli had Jan Willems van Ostade het er namelijk druk mee met het vervoeren van de predikant vanuit Den Bosch. Niet alleen de predikant, maar ook zijn huisraad én zijn vrouw gingen op de kar mee naar Asten. Had die predikant dan een vrouw? Het lijkt erop. Nou, de pastoor mocht in mijn tijd niet getrouwd zijn. Den heer predikant moest blijkbaar nog wel eens terug naar Den Bosch, nadat hij in Asten was komen wonen. Wilbert Daendels, die hoevenaar was op Heusden, heeft hem op 29 september 1652 ook daar opgehaald.
En ook de kapel op Ommel moest gesloten worden. Schout Mathijs van den Hove werd met Joost Roefs door de kuiper op 10 januari 1654 naar Ommel gevaren om de sleutels van de kapel te halen. Die moesten aan de predikant worden overgegeven. Ze hebben het er goed van genomen. Voor eten en drinken bij Van den Heuvel declareerden ze bijna 10 gulden. En natuurlijk mochten de Astense schoolkinderen niets meer leren over het katholieke geloof. De stadhouder van Den Bosch kwam op 23 april 1654 met een deurwaarder naar Asten om de schoolboeken van de kinderen af te nemen. En in plaats van dat zij hun eten en drinken zelf betaalden, moest ook Asten die kosten van ruim 12 gulden voor zijn rekening nemen. Vreemde toestanden.”

Gerelateerde nieuwsberichten

Anna vertelt … voor de laatste keer Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 48: Het kasteel aan strijd... 31 augustus 2018 - 14:11
Anna vertelt … over Jan Back Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 47: Nog eens Jan Back’s... 27 juli 2018 - 12:17
Anna vertelt … over aanwinst voor de Peel Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 45: Een belangrijke aanwinst voor... 1 juni 2018 - 11:30
Anna vertelt … over de verkiezingen Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. De voorgaande verhalen zijn te vinden op... 30 maart 2018 - 10:01
Anna vertelt … over ziekenverzorging Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 42:. “Niet alleen de bijnamen... 23 februari 2018 - 12:50
Anna vertelt … over de Prins Bernhardstraat Anna vertelt … is een verhalenreeks die verzorgd wordt door Hans van de Laarschot van het Anna Ceelen Huis bij het kasteel Asten. Vandaag aflevering 41: Dat mens met die... 26 januari 2018 - 13:19