Lia van Zalinge aan het woord.

Peelacademie van start

maandag 19 maart 2018 - 13:00|

ASTEN - Cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers heeft vrijdagmiddag de aftrap verricht voor de Peelacademie, het centrum voor Peelstudies en Storytelling. Rooijakker kondigde de Peelagenda aan, die hij in het najaar hoopt te kunnen presenteren als een breed gedragen plan waarmee de Peel haar eigen 'culturele ecosysteem' versterkt. Het plan moet bijdragen aan een gezonde ontwikkeling van onder andere de groeiende vrijetijds-economie in de Peel.

De Peelacademie is geen instituut of gebouw, maar een kring cultuurwerkers die de Peel beter wil profileren dan nu gebeurt. De 'ingebruikname' van de Peelacademie vond plaats tijdens een publiekspresentatie van het boek 'Gemeint en Gemeenschap, Jaargeboden in Peelland' van Lia van Zalinge-Spooren in Museum Klok & Peel. Historica Van Zalinge, voorheen werkzaam  bij de Gemeentelijke Archiefdienst Helmond en het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven, is onlangs op dit proefschrift gepromoveerd. De presentatie van haar boek was aangekleed met een studiemiddag, bijgewoond door een kleine honderd belangstellenden, overwegend heemkundigen en andere erfgoedspecialisten uit de Peelregio.

Inleidingen
Tijdens de studiemiddag werden vier inleidingen gehouden. Na een welkomstwoord door een glunderende museumvoorzitter/gastheer Harry van der Loo - 'geweldig dat het zo druk is' - beet Arnaud-Jan Bijsterveld het spits af. De bijzonder hoogleraar Cultuur aan de Tilburg University en tevens promotor van Lia van Zalinge toonde in zijn inleiding 'Onze dorpen in de middeleeuwen' aan, dat de Brabantse dorpen in de vroege middeleeuwen bepaald geen statische eenheden waren, maar bevolkingscentra die voortdurend in beweging waren, soms zelfs letterlijk. Ook maakte hij duidelijk dat onze hedendaagse kennis over de middeleeuwen beperkt is, omdat ze voornamelijk steunt op officiële akten en archeologie, en niet op het dagelijks leven van mensen.
Lia van Zalinge bracht in haar inleiding dat dagelijkse leven van vroeger dichterbij, door gedetailleerd in te gaan op de Jaargeboden in Peelland rond 'Gemeint en gemeenschap tussen 1300 en 1795'. Die Jaargeboden waren de afspraken die ingezetenen van stad of dorp jaarlijks maakten rondom het gebruik van hun gemeenschappelijke gronden. Ze verhalen onder andere over wat mocht en niet mocht, over boetes op overtredingen en aan wie die afgedragen moesten worden. Door die afspraken per gemeente met elkaar te vergelijken, krijg je inzicht in culturele verschillen en daarmee in het vroegere leven van alledag in de diverse Brabantse regio's.
Museumvrijwilliger en oud-journalist Piet Snijders mocht zijn visie geven op het 'Leven in en met de Peel' in nog weer latere tijden. Hij bleef dicht bij zijn roots door te vertellen over de geschiedenis van zijn eigen geboorteplaats Asten-Heusden, een 'jonge Peelontginning', hoewel de eerste bewoning teruggaat tot de 14e eeuw. Volgens hem werd de ontwikkeling van het kerkdorp vertraagd door rechthebbenden van de  'gemene gronden', die de natuurlijke rijkdommen van de Peel niet wensten over te laten aan de toevallige inwoners van de eeuwenoude Heusdense gehuchten. Dat het dorp toch van de grond kwam, was volgens Snijders te danken aan de vroegere - en helaas verdwenen - coöperatieve eensgezindheid van de Heusdenaren. 

'Niemand komt de Peel iets nabrengen; u zult het zelf moeten afdwingen'

Peelagenda
Met zijn verhaal leidde Snijders de Peel de twintigste eeuw binnen, waarna het voor cultuurhistoricus Gerard Rooijakkers maar een kleine stap was naar de Peel van nu en straks. Hij zette de Peel neer als een 'regionaal cultureel ecosysteem', dat weliswaar karakteristiek is, maar dat momenteel landelijk niet meetelt omdat niemand de Peel op de agenda heeft staan. Als adviseur van de Raad van Cultuur staat Rooijakkers mede aan de wieg van het regeringsbeleid voor cultuur. Uit dien hoofde kon hij vers van de pers aankondigen dat in het beleid van de nieuwe cultuurminister Ingrid van Engelshoven de regionale culturele infrastructeer één van de pijlers wordt. De meeste regio's in Nederland - zeker rond stedelijke gebieden - hebben zichzelf cultureel helder op de kaart gezet, maar enkele regio's worden in Den Haag structureel vergeten omdat ze zich onvoldoende aanbieden. Daartoe behoren de Waddeneilanden met de kop van Noord-Holland, de Achterhoek én de Peel. In Brabant vloeien de regeringsmiljoenen op allerlei terreinen vrijwel automatisch naar Brainport Eindhoven, probeert satellietstad Helmond daar ook een beetje van mee te profiteren, en vist de Peel structureel achter het net. Dat komt onder andere omdat er geen verbinding is tussen de Brabantse en de Limburgse Peelgemeenten. Om daar verandering in te krijgen is het volgens Rooijakkers hard nodig dat allerlei belanghebbenden de schouders zetten onder een gezamenlijke Peelagenda. Daartoe is het in de eerste plaats nodig dat lokale politici regionaal de rijen sluiten. "Niemand komt de Peel iets nabrengen; u zult het zelf moeten afdwingen", was het advies van Rooijakkers.  
Al met al een nog wat abstracte materie, maar de geanimeerde nazit in Museum Klok & Peel bewees toch dat de boodschap 'geland' was.  En dus toog voorzitter Harry van der Loo van Museum Klok & Peel zaterdag al meteen naar café Jan van Hoek in Asten om tijdens een CDA-verkiezingsbijeenkomst minister van Financiën Wopke Hoekstra ervan te doordringen dat deze in zijn toewijzing van middelen de Peel toch zeker niet mag vergeten.   

Gerelateerde nieuwsberichten

Winnaars wedstrijd Kunst in de Winkel ASTEN - Stichting Centrummanagement Asten hield onlangs v oor het vierde jaar op rij Kunst in de Winkel, met daaraan gekoppeld de etalagewedstrijd. De winnaars hebben maandag 22 oktober de... 23 oktober 2018 - 12:44
Uitwisseling met internationaal tintje ASTEN - Het A-orkest van Muziekvereniging Jong Nederland Asten (MJNA) heeft zaterdag 13 oktober een uitwisselingsconcert georganiseerd met harmonie St. Antonius uit Heusden en fanfare De Vrijheidszonen uit Kinrooi (België)... 15 oktober 2018 - 11:25
1.200 bezoekers op dag 2 Misty Fields HEUSDEN - Ook dag 2 van festival Misty Fields heeft weer veel moois gebracht. Hoogtepunten waren Yak en afsluiter Korfbal. Eerder op de dag hadden onder meer Komodo en Pip... 2 september 2018 - 12:23
Misty Fields goed van start HEUSDEN – Misty Fields is gisteravond goed gestart met een uitgekiende line up aan bands. Uitschieters waren het Belgische Equal Idiots en Metz uit Canada. Vormde de tent in voorgaande... 1 september 2018 - 12:42
Martin Koolhoven 6 juni in bieb Asten ASTEN - Filmmaker Martin Koolhoven vertelt woensdag 6 juni in de bibliotheek in Asten over zijn carrière in de filmwereld. Koolhoven groeide op in Asten en is onder meer bekend... 24 mei 2018 - 12:35
Vier dagen Paasblues in Asten ASTEN - De 27ste editie van de Paasblues staat op het punt van beginnen. Van vrijdag 30 maart tot en met maandag 2 april klinkt bluesmuziek in een breed genre... 29 maart 2018 - 11:29