De 7e Amerikaanse Pantserdivisie trekt richting Neerkant.

Amerikanen in De Peel

vrijdag 1 november 2019 - 13:10|Hans van Toer

De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek terug op de gebeurtenissen van toen. Van algemene verhalen tot persoonlijke herinneringen uit Asten, Someren, Deurne en omgeving. Vandaag aflevering 43: Amerikanen in De Peel.

Nadat duidelijk was geworden dat Arnhem een brug te ver was, moest er een verse Pantserdivisie naar de Peel komen. De Britten hadden aan stootkracht ingeleverd door de gebrekkige aanvoer vanuit Normandië omdat ze niet konden beschikken over de haven van Antwerpen als transporthaven. Daarom kwamen de mannen van de 7e Amerikaanse Pantserdivisie, met de bijnaam ‘Lucky Seventh’ naar de Peel. Zij hebben zich ongetwijfeld afgevraagd wat zij als tankdivisie te zoeken hadden in een gebied vol met sloten en moerassen. 

Na de bevrijding van Verdun, waarvoor de Amerikanen vanaf 14 augustus door Normandië trokken, wachtten ze bij Metz op nieuwe orders. Daar kregen ze de opdracht om zo’n 300 kilometer noordelijker naar het Peelgebied te rijden om daar de laatste Duitse tegenstand tot aan de Maas uit te schakelen. Vanuit Metz vetrokken zij op 28 september richting de Peel waar ze absoluut nog nooit van hadden gehoord. Ze hadden geen idee hoe het gebied eruit zag.De gevechtstroepen van de 7e Amerikaanse Pantserdivisie zaten grotendeels in Overloon, maar op 30 september 1944 waren ook de eerste verkenners van het 87e Reconnaissance Squadron neergestreken in de Peel. Die moesten voornamelijk richting de kanalen gaan patrouilleren om voor flankbeveiliging te zorgen als de Amerikanen richting Venlo zouden trekken. De Amerikanen zouden eerst de Duitsers uit Overloon en Venray verdrijven en vervolgens zouden ze langs de oostelijke oevers van de Peelraamstelling komen. Het plan was dat de Amerikanen op 30 september zouden arriveren bij Sint Anthonis, Oploo en Boxmeer en daar meteen tot actie zouden overgaan. De informatie vooraf was dat de tegenstand tussen Overloon en Venlo vooral bestond uit ongemotiveerde, onervaren en vooral oude en zeer jonge troepen. Dat bleek niet juist. Het liep heel anders. Uiteindelijk werd Overloon op 12 oktober bevrijd, nadat de Britten het dorp compleet plat hadden gebombardeerd. Gelukkig was Deurne dit lot bespaard gebleven. 

'De Amerikanen hebben zich ongetwijfeld afgevraagd wat ze te zoeken hadden in een gebied vol met sloten en moerassen'

Amerikaanse Patrouille Zeilberg-De Kraaienhut
Nadat de gevechten op 8 oktober bij Overloon waren overgedragen aan de Britten vertrok de 7e Amerikaanse Pantserdivisie richting Deurne, Zeilberg, Liessel, Ommel, Neerkant, Meijel en Asten. Voornamelijk om de vele gesneuvelde en gewonde manschappen en het kapot materieel te vervangen. De patrouilles moesten doorgaan, maar nu met een andere opdracht. De Duitsers zaten nog stevig ingegraven achter de kanalen en in de Peel moesten ze serieus rekening houden met de vijand die nog zo dichtbij zat. Zo was er vanaf 10 oktober een dagelijkse patrouille met zo’n zes man richting het kanaal bij de Kraaienhut aan de weg Deurne-Venray. Op 15 oktober zouden de Amerikanen daar een flankaanval lanceren. Op hetzelfde moment zouden de Britten richting Venray trekken. Op die manier wilden ze de Duitsers in de tang nemen. 

Mijnenvelden
Het 23e Infanterie Bataljon van de Amerikanen kreeg diezelfde dag de opdracht om op 16 oktober het Duitse bruggenhoofd aan de weg Deurne-Venray te veroveren. Deze operatie begon om 07.00 uur met aanvallen van het 23e Infanterie Bataljon en het 33rd Armored Engineer Battalion, samen zo’n 800 mannen. Het 33rd Battalion ging voorop om de mijnenvelden links en rechts van de weg voor het Duitse bruggenhoofd aan de Kraaienhut onschadelijk te maken. De 11e Britse Pantserdivisie ging verderop bij de Bakelsedijk ook het kanaal over, waar nu vliegbasis de Peel is. De mannen van de 7e Amerikaanse Pantserdivisie lagen zwaar onder vuur, maar bereikten de velden die vol met Duitse mijnen lagen. De Duitsers zaten daar goed bewapend met 400 tot 600 man. Dit leverde vertraging op tijdens hun opmars naar het kanaal. Om 11.35 uur benaderden eenheden van 7e Amerikaanse Pantserdivisie op vijftig meter het Duitse bruggenhoofd. Om 14.00 uur ging 33rd Armored Engineer Battalion als eerste het bruggenhoofd over. Ze trokken na 800 meter zuidwaarts richting Griendtsveen om het gebied te zuiveren van mijnen. Om 21.45 uur bezetten de Amerikanen het Duitse bruggenhoofd definitief. De infanteristen van 7e Amerikaanse Pantserdivisie trokken ook richting Griendtsveen. De Britten startten de aanval op Ysselsteyn. Dit was binnen een uur bevrijd. De 7e Amerikaanse Pantserdivisie ging via de oostkant van het kanaal richting Griendtsveen, waar het moeras zich bevond.


De rode plekken geven aan waar de mijnen lagen.

Bevrijding Griendtsveen
Ondertussen waren vanuit Deurne Vreekwijk andere troepen van de 7e Amerikaanse Pantserdivisie richting Griendtsveen gegaan, onder meer via de Griendtsveenseweg om uiteindelijk ook de mensen te bevrijden die tussen de Peelraamstelling Deurne, Zeilberg en Liessel woonden. Zij hadden op 24 september de bevrijders gehoord, gezien en zelfs naar hen gezwaaid, maar nog niet de hand kunnen schudden. Al die tijd hadden ze in een soort niemandsland gewoond, maar de bevrijders kwamen eraan. Vanuit Vreekwijk trokken de Amerikaanse Engineers en infanteristen met hun tanks richting de Griendtsveenseweg. Daar ruimden zij de mijnenvelden en dichtte een krater die de Duitsers gemaakt hadden op het kruispunt van de Griendtsveenseweg, Leegveld en Paardekopweg. Zij hadden bij het kanaal waar de Wittedijk overgaat in de Zeilbergseweg een Baileybrug geslagen. Het was regenachtig en er vielen onophoudelijk Duitse granaten, maar 20 oktober kon de geschiedenisboeken in dat Griendtsveen in Amerikaanse handen was.

Amerikaanse patrouilles en lijnbewaking
Nadat Griendtsveen, Ysselsteyn en Venray waren bevrijd, lag het front vanaf Maashees langs Oostrum en Veulen richting het dorp America. De 7e Amerikaanse Pantserdivisie werd verantwoordelijk voor het gebied tussen Hunsel en Ysselsteyn. De lijn die ze moesten bewaken met patrouilles liep langs het kanaal van Deurne richting Meijel. Vervolgens ging de frontlijn met een rechte hoek om Meijel heen, langs de Noordervaart en deze boog af bij de kanalenviersprong. Daarna ging de frontlijn verder langs het kanaal van Nederweert naar Wessem. Bij bruggenhoofd Griendtsveen zat het 23e Infanterie Bataljon dat eerder Griendtsveen had bevrijd. Zij hadden de opdracht om dit bruggenhoofd te verdedigen. De andere eenheden moesten continu patrouilles uitvoeren in dit gebied. Deze lijn was in totaal 35 kilometer breed er daar was een strook van 22 kilometer die bewaakt werd door het 87e Reconnaissance Squadron. Dat was vanaf de eerste bocht in het kanaal na Griendtsveen tot aan het Noorderkanaal bij Ospel. Het 87e Reconnaissance Squadron had hiervoor slechts 900 man. Voor deze frontsector was het wel erg klein. Maar ook zij wachtten op verse manschappen. De lijn bestond uit posten van ieder ongeveer 6 tot 8 mannen, zo’n vijfhonderd tot achthonderd meter van het kanaal af. Tussen de posten werd wel gepatrouilleerd, maar dat kon nachtelijke infiltratie van Duitse troepen niet voorkomen. De andere eenheden zoals tankbemanning, infanteristen, engineers, artillerie en commandoposten lagen in de Peeldorpen. Zij waren voornamelijk bezig met het repareren van kapot materieel en het inwerken van nieuwe manschappen zodat die zo snel mogelijk naar het front konden.


De Amerikaanse linie.

Patrouille Liessel, Heitrak en Hutten
Ook vanuit Liessel, Heitrak en de Hutten vertrokken Amerikaanse patrouilles richting het Kanaal van Deurne. In de buurt van Neerkant, bij de Scherpejanbaan, Schans, Molenbaan en de straat die nu Vuurlinie heet was het dagelijks raak. Zo ook op 14 oktober toen een Amerikaanse patrouille van zes man, onder leiding van sergeant Powers, op een Duitse patrouille stuitte bij de Schans in Neerkant. Het mondde uit in een fel vuurgevecht waarbij onder meer sergeant Powers gewond raakte. De Duitsers overmeesterden uiteindelijk de zes Amerikanen. Zij werden krijgsgevangen genomen en moesten de rest van de oorlog in een Duits krijgsgevangenkamp doorbrengen.

Amerikaanse kanaalpatrouille observatieplekken
Een andere patrouille die de Amerikanen in oktober liepen startte vanaf de Bulseweg en ging richting het Leegveld via de Eikenlaan naar het kanaal waar zij met drijfzakken het kanaal overstaken en via een smal pad in het moeras richting de Soemeersingel gingen. De manschappen kwamen uit bij de Z-bocht die in Helenaveenseweg en vandaar in de Soemeersingel overgaat. Vanuit daar konden ze zien wat de staat van de bruggen was. Ze konden in de verte de Duitsers zien en met verrekijkers observeren. Dat deden ze met hulp van het verzet om niet te verdwalen. Al voordat de geallieerden hier aankwamen, maakte het verzet gebruik van dit extreem smalle natte pad om onderduikers en vluchtelingen uit de Peel te smokkelen. 

Tegenaanval van de Duitsers
Toen de Britse generaal Montgomery onder grote druk van de Amerikaanse generaal Eisenhower kwam te staan, besloot hij zijn succesvolle aanval bij Venray op 16 oktober af te breken om zich geheel op de strijd in Zeeland te gaan concentreren. Ongeveer tegelijkertijd besloot de Duitse veldmaarschalk Model tot het uitvoeren van de tegenaanval om zo geallieerde troepen in te binden en de druk op de 15e Armee te verminderen. Als plaats van handeling werd het zogenaamde acces bij Meijel en de Peel uitgekozen, met als einddoel Asten. Voor deze tactische tegenaanval werden 15.000 Duitse manschappen ingezet; de 9e Panzer Division en de 15e Panzer Grenadier Division. De 9e Panzer Division was na de slag bij Arnhem teruggetrokken naar Xanten. In deze periode kreeg het ongeveer 75 procent van zijn slagkracht terug. De geallieerden waanden zich relatief veilig achter de kanalen, maar de frontlijn was dun bezet. Meijel zelf werd slechts met 40 man van Troop C van het 87e Reconnaissance Squadron bezet gehouden.


De Duitse linie.

Artilleriebeschieting
Op 27 oktober om 6.15 uur barstte de aanval los door een artilleriebeschieting. De aanval werd ingezet door het Panzer Grenadier Regiment 10.  De Duitsers maakten bij de hoge brug onder meer gebruik van drijfzakken en een houten voetbrug. De Aufklärungs Abteilung 9e Panzer stond bij Meijel. De aanval was voor de Amerikanen een totale verrassing. Na drie Duitse aanvalsgolven moesten de 40 Amerikanen Meijel opgeven en werd het dorp diezelfde ochtend ingenomen. Het Panzer Grenadier Regiment 10 bereikte rond de middag de T-splitsing van de Kanaalstraat en de Oude Neerkantseweg ten zuidoosten van Liessel. De Amerikaanse tegenstand was toen nog gering. De Amerikanen probeerden de Duitsers tegen te houden voordat zij Liessel bereikten, onder meer op de plek waar de Kanaalstraat en de Oude Neerkantseweg samenkomen en bij Neerkant waar nu de voetbalvelden zijn. Maar in de loop van de middag nam de tegenstand van de Amerikanen toe. Het moerassige terrein beperkte de bewegingsvrijheid van de tanks. Zowel de Amerikaanse als de Duitse troepen leden zware verliezen. De door de Duitsers aangelegde mijnenvelden die nog niet waren geruimd, zorgden ook voor de nodige slachtoffers. Ook onder de Duitse troepen. Zo verloor Panzer Jäger Abteilung 50 in de loop van deze dagen, vijf Sturmgeschütze door eigen mijnenvelden. Op 28 oktober zette de 15e Panzer Grenadier Division rechts van de 9e Panzer Division de aanval in op Liessel en Asten. Echter ook deze aanval liep voor Asten vast. Zware tegenaanvallen in de middag wezen erop dat het hoogtepunt van de aanval voorbij was. Langzaamaan veranderde de situatie in het voordeel van de Amerikanen. De Duitse aanval vanuit Heitrak in de richting van Asten bleef in de Dennendijksebossen steken. Maar Liessel werd na een maand bevrijding op 29 oktober om 08.30 uur weer bezet en ook Ospel werd opnieuw bezet. Op 29 oktober werd het voor het Duitse opperbevel langzaam duidelijk dat er uit de verrassingsaanval niets te halen viel. Om 11.15 uur kwam het order dat het noodzakelijk was om de 9e Panzer Division en de 15e Panzer Grenadier Division achter de Maas terug te trekken. 

James Byland
27 oktober 1944 schakelde een Amerikaanse Shermantank drie Duitse tanks uit bij de T-splitsing tussen de Oude Neerkantseweg en de Kanaalstraat. James Byland was de bestuurder van die Amerikaanse Shermantank. Nadat zijn tankcommandant drie tanks had uitgeschakeld, gaf de tankcommandant het bevel om terug te trekken en een veilige plaats te zoeken om te schuilen. Die vonden zij tussen twee schuren bij een boerderij aan de Rodegraafweg. James Byland parkeerde de Shermantank tussen twee schuren in. Hij en zijn maten hielden zich de hele dag verborgen. Toen het donker werd verlieten zij hun Shermantank en vluchtten ze te voet richting Asten. James Byland overleefde de oorlog en woonde de rest van zijn leven in Missouri. In 1996 kwam hij nog een keer terug in Liessel waar hij samen met zijn zoons het oorlogsmonument bezocht. De schuur waar hij zich schuilhield kon hij niet terugvinden, maar via een onderzoek kon ik dat wel, met een gelukstreffer.


De plek waar James Byland zijn Shermantank verstopte.

Gerelateerde nieuwsberichten

Een drama in vele bedrijven De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 8 november 2019 - 11:53
Playbackwedstrijd weer één groot feest SOMEREN - Twaalf individuele playbackers of groepen gingen afgelopen zaterdag de strijd aan met elkaar tijdens de finale van de playbackwedstrijd van Kansplus Asten-Someren-Deurne. De negentiende editie vond, net als... 4 november 2019 - 14:01
Feest van bevrijding werd drama De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 25 oktober 2019 - 15:17
Presentatie boek 'Een Peelrand vol muzikanten' PEELREGIO - Peter Michiels uit Someren-Eind en Peer Welten uit Asten presenteerden op zondag 13 oktober hun boek 'Een Peelrand vol met muzikanten', een boek over alle bands, duo’s, trio’s... 18 oktober 2019 - 16:33
De kronieken van de Neerkantse familie Joosten: deel 2 De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 10 oktober 2019 - 15:57
De beschieting van het Groot Kasteel De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 10 oktober 2019 - 15:41