Apotheker Gertjan Hooijman voor zijn apotheek Alphega in Asten. (Foto: Frans Klaus)

Wethouder vreest structureel tekort voor zorg door 'onrechtvaardig' systeem

vrijdag 23 december 2016 - 10:27|Maarten Driessen

ASTEN - Het zorgbeleid in de zes Peelgemeenten is hetzelfde, maar waar de rest rijksgeld overhoudt komt Asten waarschijnlijk flink tekort. Dit jaar maar liefst 250.000 euro, zo luidt de prognose. De reden? In Asten worden medicijnen zorgvuldig(er) verstrekt, waardoor het lijkt alsof er minder mensen ziek zijn. “Het systeem werkt niet voor ons dorp, en de burger is daar de dupe van.”

Een structureel tekort op het zorgbudget dreigt, zegt wethouder Jac Huijsmans (Sociaal domein). “Links- of rechtsom draait de burger daarvoor op. Dit gaat de gemeenschap merken. Dat is zorgwekkend en onrechtvaardig’’, vindt hij. Maar wat is er precies aan de hand? Daarvoor moeten we terug in de tijd. In 2011 wordt landelijk een nieuw model vastgesteld voor de verdeling van rijksgeld. Op basis van dat model krijgt iedere gemeente een bepaald bedrag om zorgtaken binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) uit te voeren. In datzelfde jaar loopt de bijdrage voor Asten direct flink terug. “Omringende gemeenten hadden daar geen last van. Dat vonden we opvallend”, zegt Huijsmans.
Een van de maatstaven waarop het Rijk de bijdrage sinds 2011 baseert, zijn de totale kosten binnen een gemeente van medicijnen die gelinkt worden aan bepaalde ziektes. Die kosten tellen voor een derde mee bij het bepalen van de rijksbijdrage. Dat geldt sinds dit jaar ook voor de jeugdzorg en nieuwe taken binnen de Wmo zoals begeleiding en beschermd wonen. Hoe hoger de totale kosten, hoe meer verstrekte medicijnen en hoe meer zieke mensen. Tenminste, dat is de gedachte. “Het Rijk zegt: hoe minder is uitgegeven aan bepaalde medicijnen, hoe minder behoefte er is aan Wmo. Maar uit regionaal onderzoek blijkt dat hier verhoudingsgewijs juist meer behoefte is dan in omliggende gemeenten. En daar wringt de schoen.”

‘Elders wordt afgerond op een pakje, waardoor veel medicijnen bij het vuilnis belanden’

Digitaal receptenboek
Al zo’n veertig jaar werken huisartsen en apothekers in Asten nauw samen. Toen Gertjan Hooijman 25 jaar terug apotheek Alphega overnam, kreeg die samenwerking een nieuwe dimensie. “Intussen waren er zoveel verschillende medicijnen en aandoeningen, dat het voor huisartsen allemaal niet meer te onthouden was. We hebben het proces daarom geautomatiseerd met een digitaal receptenboek”, zegt Hooijman. Een huisarts concludeert de aandoening van een patiënt en zet die in het receptenboek. Daar rolt vervolgens uit hoeveel en wat voor medicijnen voorgeschreven moeten worden. “Ik denk dat we in Nederland de enige zijn die dit systeem gebruikt. Huisartsen in andere gemeenten bepalen zelf per geval wat en hoeveel ze voorschrijven. Daardoor is de kwaliteit minder en zijn de kosten hoger.” Het Astense systeem zorgt voor helderheid en eenduidigheid, en laat weinig ruimte voor nattevingerwerk. “Als iemand voor vijf dagen pijnstillers nodig heeft, schrijven we ook voor vijf dagen voor. Elders wordt afgerond op een pakje, waardoor veel medicijnen bij het vuilnis belanden.” Volgens Hooijman is dat geen kwade wil. Met zoveel medicijnen en aandoeningen zou het voor huisartsen praktisch onmogelijk zijn om daar zonder digitaal systeem structuur in aan te brengen.


Wethouder Jac Huiijsmans.

Onbewust bestraft
Binnen twee jaar na het invoeren van dit systeem waren de totale medicijnkosten in Asten al twintig procent lager dan in omringende gemeenten. Enorm veel geld, verklapt Hooijman. Maar dat verhaal kent dus een opvallende keerzijde. Want onbewust bestraft het Rijk deze resultaten door Asten als gevolg daarvan minder geld uit te keren. De enige die daardoor profiteert van het zorgvuldig voorschrijven zijn de zorgverzekeraars, want die hoeven minder medicijnen te vergoeden. Via een omweg is het uiteindelijk alsnog de burger die de rekening betaalt. “De zorgbehoevende Astenaar lijdt niet onder het tekort, maar de gemeenschap zal het uiteindelijk moeten dichten. De prognose voor de komende jaren is eenzelfde soort tekort, of zelfs nog wat meer. Omdat er vanuit het Rijk verder bezuinigd gaat worden”, zegt Huijsmans.
Wethouder en apotheker werken daarom samen met huisarts Hans van den Hoogen al jaren aan iets dat op een kruistocht begint te lijken. Ze klopten aan bij het ministerie van Volksgezondheid, zorgverzekeraars, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en ieder ander die het verhaal wil horen. “Telkens toont men heel veel interesse, maar niemand pakt door. Reden is misschien dat het een tijdsinvestering vraagt voor huisartsen en apothekers. En het speelt waarschijnlijk mee dat ons systeem apothekers geld kost, want ze verkopen minder medicijnen. Ik had veel meer kunnen verdienen”, zegt Hooijman.

‘De zorgbehoevende Astenaar lijdt niet onder het tekort, maar de gemeenschap zal het uiteindelijk moeten dichten’

Spierballen
Dit landelijke beleid speelt de farmaceutische industrie – een van de machtigste op aarde – volledig in de kaart. Want de overheid beloont hiermee tenslotte het verstrekken van veel en dure medicijnen. Uit een rapport van waakhond Corporate Europe Observatory uit 2015 blijkt dat de farmaceutische industrie een vermogen spendeert aan de beïnvloeding van politici in Europa. Toch gelooft Hooijman niet dat de spierballen van die machthebbers hierbij een rol spelen. “Dit is gewoon een model dat achter een bureau is bedacht, maar dat in de praktijk niet blijkt te kloppen.” Volgens hem moet het Rijk naar de gemiddelde leeftijd per gemeente kijken. Hoe hoger de gemiddelde leeftijd, hoe meer behoefte aan Wmo, stelt hij. “Dat geeft absoluut het beste beeld.” Wethouder Huijsmans vindt dat het Rijk zich moet richten op het aantal mensen dat een bepaald medicijn gebruikt, en niet op de totale medicijnkosten.

'Je kunt miljoenen in de zorg besparen zonder dat het mensen pijn doet'

Eerste resultaten
Hooijman gaf al zo’n tweehonderd lezingen over de Astense kruistocht. Intussen worden eindelijk de eerste resultaten geboekt. Zo introduceren zeshonderd huisartsen in Zuid-Limburg binnenkort het systeem, in samenwerking met hun apothekers. Hooijman vertelde echter niet over de gevolgen voor de rijksbijdrage voor die gemeenten. “Ik heb dat niet bewust verzwegen. Het is een weeffout van het systeem. Ik ben ervan overtuigd dat het binnen afzienbare tijd wordt bijgesteld.”
De vraag is echter hoeveel het Asten nog gaat kosten voordat dat zover is. Zolang er niets verandert moet de gemeente – en dus de burger – jaarlijks een tekort van enkele tonnen dichten. Hoe krom ook, maar een oplossing zou zijn om mensen met meer pillen vol te duwen. Dat gaat in Asten echter niet gebeuren, zegt zowel Hooijman als Huijsmans resoluut. “Je kunt miljoenen in de zorg besparen zonder dat het mensen pijn doet. Onze manier werkt, dus daar sleutelen we niet aan.”

Brief
De gemeente Asten werkt momenteel aan een brief aan minister Schippers van Volksgezondheid en minister Plasterk van Binnenlandse Zaken. Huijsmans: “Ik wil dit verhaal op zoveel mogelijk podia vertellen. Ik hoop op een reactie van de ministers, zodat we verandering teweeg kunnen brengen.”

Reactie ministerie
Het ministerie van Volksgezondheid laat in een reactie weten dat er voorlopig niets verandert aan het verdeelmodel. "Bij het opstellen van het model is zo goed als mogelijk aansluiting gezocht bij de kosten van gemeenten. Bepaalde zaken zullen voor de ene gemeente anders uitvallen dan voor de andere, en vice versa", laat een woordvoerder van het ministerie weten. 

Gerelateerde nieuwsberichten

Particulier wooninitiatief in Asten voor verstandelijk gehandicapten ASTEN - Wachtlijsten die soms oplopen tot wel tien jaar, Ria Wijnen uit Someren was het meer dan zat. Samen met een groep andere ouders pakt ze daarom nu zelf... 12 oktober 2017 - 13:25
Astense Karlijn Schulkes gepromoveerd ASTEN - Karlijn Schulkes uit Asten werkt als longarts in opleiding aan het UMC Utrecht. Tijdens haar studie heeft ze onderzoek gedaan naar de behandeling van mensen met longkanker en... 12 oktober 2017 - 11:55
Pompoendagen in Asten met creaties van Mondriaan tot Dutch Design ASTEN - In en rondom Museum Klok & Peel in Asten worden vanaf komend weekend weer de jaarlijkse Pompoendagen gehouden. Van 14 tot en met 22 oktober zullen er tienduizenden... 12 oktober 2017 - 11:02
Algemeen Belang kiest voor Henk van Moorsel ASTEN - Henk van Moorsel is benoemd tot lijsttrekker van Algemeen Belang, in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van maart volgend jaar. Van Moorsel neemt momenteel namens de partij al zitting... 10 oktober 2017 - 16:00
Bijna 9.000 euro voor het goede doel Asten - De jaarlijkse vlooienmarkt van kringloopwinkel Een Aarde in Asten heeft zondag 8.800 euro opgeleverd. De opbrengst is bestemd voor twee goede doelen in Brazilië en Sri Lanka. In... 10 oktober 2017 - 11:25
In beeld: Kidz Proms vlammend van start ASTEN - Harmonie St. Cecilia bracht vrijdagavond de première van de Kidz Proms op de planken. In een uitverkocht gemeenschapshuis De Klepel in Asten was het genieten geblazen voor jong... 7 oktober 2017 - 14:56